مراحل تغییر رفتار، مجموعه‌ای خاص از نگرش‌ها، قصدها و رفتارهای مرتبط با آمادگی فرد در چرخه‌ی تغییر را نشان می‌دهند. آنها بُعد زمانی را در اختیار می‌گذارند، به این صورت که تغییر پدیده‌ای است که با گذشت زمان آشکار می‌شود. هر مرحله، نه تنها یک دوره‌ی زمانی، بلکه همچنین مجموعه‌ای از تکالیف را منعکس می‌کند که برای پیش‌روی به مرحله‌ی بعدی ضرورت دارند. گرچه مدت زمانی که فرد صرف هر مرحله می‌کند تفاوت دارد، اما تکالیفی که باید به انجام برسند، تغییرناپذیرند.

تغییر در پنج مرحله آشکار می‌شود: پیش از تأمل[1]، تأمل[2]، آمادگی[3]، عمل[4]، نگهداری[5]. اگر تغییر در آغاز ناموفق باشد، در این صورت افراد مراحل را از سر می‌گیرند. در صورتی که تغییر کامل و استوار شده باشد، در این صورت موقع خاتمه فرارسیده است. در قسمت‌های بعدی، هر مرحله و تکالیفی که باید برای پیش‌روی به مرحله‌ی بعدی به انجام برسند، شرح داده خواهد شد.


پیش از تأمل

در این مرحله، برای تغییردادن رفتار در آینده‌ی قابل پیش‌بینی، قصدی وجود ندارد. بسیاری از افراد در مرحله‌ی پیش از تأمل از مشکلات خود آگاه نیستند یا آگاهی کمی دارند. به قول جی. ک. چسترتون «مسئله این نیست که آنها نمی‌توانند راه‌حل را ببینند، بلکه این است که نمی‌توانند مشکل را ببینند». اما خانواده‌ها، دوستان، همسایه‌ها، یا کارفرمایان اغلب کاملاً می‌دانند که پیش‌تأملی‌ها مشکل دارند. هنگامی که پیش‌تأملی‌ها برای روان‌درمانی حضور می‌یابند، اغلب این کار را به خاطر فشار دیگران انجام می‌دهند. معمولاً آنها احساس می‌کنند توسط همسری که تهدید به ترک کردن کرده، کارفرمایی که تهدید به اخراج کردن آنها کرده است، والدینی که آنها را تهدید به محروم کردن از مالکیت کرده‌اند، یا قضاتی که آنها را به تنبیه کردن تهدید کرده‌اند، وادار به تغییر کردن شده‌اند. آنها حتی امکان دارد تا زمانی که تحت فشار قرار دارند، تغییری را نشان دهند. اما وقتی که فشار از بین رفت، اغلب به سرعت به روال قدیمی خود برمی‌گردند.

حتی پیش‌تأملی‌ها می‌توانند آرزوی تغییر کردن داشته باشند، اما این با در نظر گرفتن عمدی یا جدی تغییر در آینده‌ی قابل پیش‌بینی کاملاً تفاوت دارد. مواردی که برای مشخص کردن پیش‌ از تأمل در مقیاس مرحله‌ی تغییر مورد استفاده قرار می‌گیرند شامل این موارد می‌شوند: «تا جایی که من می‌دانم، هیچ مشکلی ندارم که نیاز به تغییر داشته باشد» و «فکر می‌کنم نقایصی داشته باشم اما اینها چیزی نیستند که واقعاً نیاز به تغییر داشته باشند» (مک کانافی، پروچاسکا، و ویلسر، 1983). مقاومت در برابر تشخیص دادن مشکل، شاخص پیش‌ از تأمل است.

پیش‌تأملی‌ها به فکر تغییر دادن رفتار خود در آینده‌ی قابل پیش‌بینی نیستند و در نتیجه، کمتر به فعالیت فرایند تغییر می‌پردازند. برای پیش رفتن، لازم است که آنها مشکل را تصدیق کنند یا «بپذیرند»، آگاهی خود را از جنبه‌های منفی این مشکل بالا ببرند، و توانایی‌های خودگردانی خویش را به دقت ارزیابی کنند.



پی‌نوشت: پیش‌تأملی‌ها در واقع اصلا تو باغ نیستن!
++ شما با مطالعه‌ی مراحل تغییر رفتار، متوجه خواهید شد که در کدام مرحله قرار گرفته‌اید و برای پیش‌روی به مرحله‌ی بعد به چه چیزهایی نیاز دارید.


منبع: نظریه‌های روان‌درمانی اثر پروچاسکا و نورکراس ترجمه یحیی سید‌محمدی

++ ادامه در پست‌های بعدی منتشر خواهد شد.



[1] . precontemplation

[2] . contemplation

[3] . preparation

[4] . action

[5] . maintenance